Để có công an…

Tuần này ở Việt Nam, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nước Trần Đại Quang, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Đinh Thế Huynh, cùng các đồng chí lãnh đạo Ban Tổ chức Trung ương, Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Tổng Bí thư, và Bộ Công an, đã tham dự lễ Công bố Quyết định của Bộ Chính trị Khóa XII về việc chỉ định Đảng ủy Công an Trung ương nhiệm kỳ 2015-2020 được tổ chức trọng thể tại Hà Nội.

Như tờ báo Tuổi Trẻ đã cho hay, đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư tham gia Đảng ủy Công an Trung ương. Ngoài lễ công bố quan trọng này, cũng có một số việc liên quan đến lĩnh vực công an đáng chú ý khác.

Trong đó có những thảo luận xoay quanh quyết định ra ngày 16/9/2016 để truy nã ông Trịnh Xuân Thanh, người đã xin/bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Việt Nam và bị tố cáo đã có nhiều hành vi phạm pháp, ‘cố ý làm trái quy định của Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng.’

Trường hợp/vụ án Trịnh Xuân Thanh đang được thảo luận rộng rãi, không chỉ vì ông ta có vẻ đã ‘bỏ trốn’ mà là vì sự kiện đã ‘bùng nổ’ ngay trong khi chính quyền Việt Nam đang cố gắng để tiến hành một chiến dịch chống tham nhũng trong toàn quốc.

Khi đọc tin về sự tham gia của TBT, CTN, TT, và Ông Đinh Thế Huynh trong buổi lễ của Đảng ủy Công An thì nhiều người (trong đó có tôi) đã tự hỏi, liệu sự kiện này có ý nghĩa là chính quyền Việt Nam muốn củng cố ‘lực lượng’ công an để nâng cao hiệu quả của chiến dịch chống tham nhũng?’ Chắc là muốn cả hệ thống công an cùng chung một tinh thần, mục đích. Chắc thế. Nhưng cũng có thể có nhiều nghĩa khác. Rất khó biết được.

Trong tuần cũng có một số việc, dù không liên quan trực tiếp đến buổi lễ hay những nỗ lực để chống tham nhũng, thì cũng có liền quan đến lĩnh vực công an, trong đó có xét xử vụ án thiếu niên Đỗ Đăng Dư bị chết trong trại giam, xét xử phúc thẩm đối với bị cáo Nguyễn Hữu Vinh (tức blogger Anh Ba Sàm) và Nguyễn Thị Minh Thúy, ‘và hành vi bạo động/chưa chắc hợp pháp’ của ‘an ninh’ đối với những người đến tòa án để ủng hộ bị cáo.

Nhìn một cách toàn thể xin chia sẻ vài đề nghị về vấn đề: làm cách nào để tăng cường trật tự công cộng. Ý tôi muốn nói về vài trò của công an trong việc nâng cao tình hình an ninh, tức giảm nguy hiểm, nâng cao trật tự, an toàn v.v.

  • Hãy thấy để có trật tự công cộng thì xã hội phải có những cơ chế để đàm bảo sự tín nhiệm đối với chính quyền công cộng.
  • Để có sự tín nhiệm phải có một hệ thống công an minh bạch cũng như để chống tham nhũng cũng phải có một hệ thống hành chính minh bạch.
  • Để có minh bạch và một xã hội trật tự cần có một nền truyền thông độc lập (hay ít nhất độc lập hơn ngày bây giờ) để đóng vai trò “thổi còi” một cách chuyên nghiệp, hợp pháp, và hiệu quả, kể cả trong những việc liên quan đến phạm vi của nhà nước.Đúng không?

JL

 

Share Button

Chống thâm nhũng phải có cách

Nước nào cũng có nạn tham nhũng. Nhưng ta biết mức độ tham nhũng là khác nhau ở các nước cũng như những đặc trưng của hiện tượng. Đúng là có một số nước là quá hiệu quả trong việc chống tham ô, như ở Bắc Âu.

Trong các nước thâm nhũng mức độ cáo có một số nước ‘chuyên’ về ‘tham nhũng quy mô lớn’ và có nước mà ‘chuyên hơn’ về ‘tham nhũng nhỏ mọn (petty corruption). Ta biết tham nhũng là một bệnh xã hội có thể ảnh hưởng xấu đến sự phát triển kinh tế của xã hội. Ta cũng biết, tham nhũng cũng có ở các nước đang có tăng trưởng kinh tế tương đối cao, như China hay Việt Nam.

Trong những ảnh hưởng xấu của tham nhũng thì có nhiều. Chẳng hạn, một bộ máy nhà nước tham nhũng sẽ khó có thể có lòng tin của người dân. Tham nhũng là một loại tội phạm mà thay đổi một cách bất chính đáng những kết quả phân phối trong một nền kinh tế và cũng có thể hạ thấp hiệu quả kinh tế một cách đáng kể. Những điều đó chả có gì mới. Còn đối với vấn đề chống tham nhũng thì cũng có “nhiều bài để học,” kể cả từ TQ.

Cơ chế dân chủ hay ở chỗ, dân không hài lòng với sự thực hiện của các đại biểu được bầu thì ít nhất đi nữa có cách rút khỏi sự ủng hộ chính trị và ‘throw the bumbs out.’ Ngoài ra, nên có một báo chí độc lập hay đủ độc lập để ‘chả sợ ai.’ Cuối cùng phải có pháp quyền (rule of law) và một tổ chức chống tham nhũng thực sự độc lập. Những điều kiện còn khó đạt được ở Việt Nam vì… điều kiện chưa cho phép…

Vậy, nếu đối với những điều kiện nêu trên này thì Việt Nam vẫn phải ‘phấn đấu’ thì chắc còn có một số điều mà có thể làm. Trong đó xin nêu một giải pháp nên nghiên cứu: đó là việc cho phép những cán bộ/đồng chí giữ ghế ở quê mình. Biết, biết, biết, người giữ ghế ở quê mình là đúng, là hay. Họ biết nhiều. Sao muốn mời một người lạ vào? Nhưng nếu cho phép một người có nhiều thẩm quyền ở quê của mình mà còn thiếu những cơ chế nếu trên thì có nhiều rủi ro nhất định.

Tôi sẽ không bao giờ khuyến khích Việt Nam để theo China của Tập trên bất cứ con đường nào. Nhưng ta nên thấy ở bên đó, trong bộ máy của họ, ít khi có chuyện một cán bộ của nhà nước được thống trị quê gốc của mình vì khả năng tham nhũng là quá cao.

Thực ra, nếu phải chọn tôi sẽ chọn cho người dân Việt Nam có những cơ chế trên hơn (bầu, báo, tổ chức chống tham ô độc lập) hơn là việc có người từ bên ngoại thống trị. Nhưng khi nghe chuyện và một số địa phương khác về vấn đề ”con ông cháu cha” thì làm cho mình nhớ đến cách làm của China.

Giao quyền phải có những cơ chế để đảm bảo những quyền hạn được tôn trọng. Nếu không nạn tham nhũng là khó tránh. Gia đình trị dễ đến

Đương nhiên rồi? Cũng có thể.

JL


Cảm ơn bạn HĐ đã sửa bài tiếng Việt gốc.

Share Button

Nếu Đuterte có tội

duterte

Nếu một tòa án hay tổ chức của nhà nước xác nhận Tổng thống Duterte đã (gần đây cũng như trong quá khứ) ra lệnh giết chết trái pháp luật bất cứ ai thì ông nên bị cách chức ngay lập tức. Người này là một kẻ bạo lực và nguy hiểm.
Việc ông được bầu bởi một đa số trong một nền dân chủ thất bại không thay đổi thực tế rằng, ông dường như đã vi phạm luật pháp. Không ai có quyền ra lệnh giết người như ông (có thể) đã làm, cho dù là đối thủ chính trị hay người buôn bán, nghiện ma túy (hoặc bị xem là buôn bán, nghiện ma túy). Ông này là một mối đe dọa cho đất nước Phil và cũng là một mối đe dọa cho khu vực nữa.
Rất có thể ông ta là một tên tội phạm và nếu chứng mình như vậy thì nên bỏ tù ngay.
JL

Share Button

Tiến bộ xã hội xuất phát từ mô?

Đôi khi, chúng ta quên rằng những tiến bộ xã hội chỉ phụ thuộc một mức nhất định vào những sự kiện trong sân khấu chính trị cấp cao mà thôi.

Tất nhiên là ở xã hội nào thì quyền lực cũng luôn luôn thuộc về bộ máy nhà nước cùng những người và đảng phái điều khiển nó bởi vì nhà nước là tổ chức duy nhất có quyền ( dù chính đáng hay không) mà có thể tạo ra và thực thi những luật chơi chính thức trong lãnh thổ quốc gia.

Ở Nga, Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc hay Việt Nam, những thay đổi lớn trong xã hội và nhất là những tiến bộ trong xã hội, ít khi phụ thuộc hay xuất phát hoàn toàn vào những sự kiện và qúa trình trong chính trị cấp cao.

Tất nhiên, sự lãnh đạo chính trị luôn có một sự quan trọng nhất định của nó. Hơn nữa, ở nhiều nước, khả năng tham gia vào đời sống chính trị xã hội của đất nước mình của người dân có khi bị hạn chế nghiêm trọng, hoặc vì ‘chưa được phép’ hoặc là vì sự ảnh hưởng của tiền bạc là quá nhiều, hoặc có khi là vì những vấn đề khác.

Nhìn thế giới hiện nay thì rất khó có thể lạc quan về khẳng định của ai đó rằng “dân chủ là xu thế khách quan trong tiến trình phát triển của xã hội loài người.” Ở Nga ta thấy một nhà nước Mafia đang cố gắng lấy lại sự ảnh hưởng của mình trong chính trường quốc tế bằng mọi giá. Ở Mỹ ta thấy sự suy thoái của nền dân chủ do ảnh hưởng của tiền và sự nhầm lẫn của dân mỹ đối với những nguồn gốc của suy thoái kinh tế và mức sống ở nước đó. Ở Trung Quốc… thôi, chả cần phải nói làm gì…

Vậy, ở Việt Nam, người ta thấy gì ?

Tất nhiên là ta thấy những điều còn làm cho ta không yên tâm. Ở nước nào cũng vậy. Nhưng nói thế chả giúp gì trong việc đề cập những vấn đề. Song, dù những hạn chế còn ở đó, tôi thấy tinh thần của người Việt Nam đang phát triển một cách hứa hẹn. Thậm chí nói đối với du luận chính trị xã hội dân thường đang tiên phong trong nhiều lĩnh vực.

Ở nước nào thì tiến bộ xã hội cũng xuất phát từ những quá trình phức tạp, có nhiều yếu tố khác nhau. Tất nhiền có một nhà nước hiệu quả và có tầm nhìn xa là quan trọng cũng như một nhà nước mà thực sự xuất phát và phản ánh những nguyên vọng của dân. Ngoài ra, sự thay đổi xã hội luôn luôn phức tạp. Cạnh tranh có, mẫu thuẫn có, hợp tác có, thỏa hiệp cũng có nốt.

Tôi viết những đoạn này không phải là chỉ muốn bàn một cách triết học. Tôi viết vì muốn bạn đọc thấy vài điều: Dù Việt Nam đang trong một giai đoạn phức tạp và không rõ ràng, nhưng cũng đừng đánh giá quá thấp vai trò của người dân và cũng đừng xem nó một cách quá đơn giản. Chính trị cấp cao cũng có vài trò của nó nhưng về ý nghĩa của nó thì chỉ có thể nhận biết trong một bối cảnh xã hội lịch sử nhất định nào đó.

Nhình tổng thể, ta thấy người dân Việt Nam đang quan tâm đến chính trị một cách tâm huyết. Có lễ để có tiến bộ xã hội phải rõ nét hơn xã hội Việt Nam phải tìm cách để sử dụng nguồn lực của mình một cách hiệu quả hơn. Đừng giả định tiến bộ xã hội sẽ có bằng loa, văn bản hoặc “like mạnh” trên FB. Chính trị xuống đường không phải là giải pháp: ở nước nào nó chỉ được xem là phương án khi dân thấy họ đã mất tiếng nới.

Như vậy, thách thức vẫn là tạo ra một xã hội mà trong đó người dân có điều kiện để đóng góp một cách xây dụng. Còn ai sẽ tạo ra xã hội đó thì…Đừng nhìn lên trời. Nhưng cũng không nên quá bi quan. Cứ quan tâm, cứ tham gia bằng cách của mình.
Từ kinh nghiệm của những người mà đã và đang đấu tranh trong và ngoài bộ máy ta thấy một điều. Muốn tiến bộ xã hội phải đoàn kết, cơi mở, tâm huyết, và quyết tâm.
Còn tiếp….

JL

Share Button

Chơi với ai?

Screenshot 2016-09-07 08.51.42Chả hiểu tại sao còn có người trong nước (VN) thấy bất ngờ khi Putin đã ủng hộ những chủ trương bất hợp pháp và không thể chấp nhận được của bọn Tập. Việc một kẻ bắt nạt, bành trướng đã vi phạm luật quốc tế khi vào Crimea ủng hộ một kẻ bắt nạt, bành trướng khác ở Biển Đông không thế nào coi là bất ngờ. Cá mè một lứa cả. Pu bán tầu ngầm mà lại ủng hộ Bắc Kinh. Rõ chưa?

Và ở bên Phil, người dân nước này sẽ dần dần thấy cái giá phải trả khá là cao cho quyết định mời một kẻ độc đoán bạo động là Duterte cầm quyền. Vì Phil từ lâu đã là một nền dân chủ thất bại, cũng không bất ngờ (dù buồn) dân dám chơi với ông ta. Nghe nói sắp tới ông ta sẽ chuyển xác chết của F. Marcos sang một ‘nghĩa trang anh hùng’. Rất tiếc, sự xuất hiện của ông (rất muốn gọi nó là điên!) Duterte đã, đang, và sẽ ảnh hưởng xấu đến những nỗ lực để có một giải pháp công lý và hợp pháp cho Biển Đông.

Trước mắt của một nền dân chủ đã suy thoái nghiêm trọng do sự ảnh hưởng của những nhóm đặc lợi thì một tỷ lệ nhất định của dân số Mỹ cũng quyết định chơi với D. Trump, một kẻ mị dân nhưng chẳng bao giờ quan tâm đến người dân thường. Việc nói thẳng về tình trạng khá là buồn của nền dân chủ Mỹ, việc thấy dân thường của Mỹ đã bị lừa bịp nhiều năm không có nghĩa là dân Mỹ nên chơi với Trump. Thực ra, dù Trump thua hay thắng thì cái gọi là ‘hiện tượng Trump’ ông đã gây ra thiệt hại quá lớn rồi.
Còn đối với Việt Nam, ở đây xin không nói nhiều về chính trị trong nước vì đã nói nhiều lần rồi. Cái mình muốn nói về Việt Nam là như này: Tôi biết các bác có truyền thống chơi với Nga, chơi vơi Trung. Và tất nhiên biết lịch sử phức tạp và (trước đây) liên đới với Mỹ. Thế nhưng, khi nghĩ đến tương lai của Việt Nam thì thật phải cần thận khi chơi với những kẻ mà sẵn sàng ắn cắp Biển Đông của Việt Nam. Đúng không các bác ơi?
Rất buồn khi thấy thế giới của chung ta đang rơi vào một tình trạng như thế này. Dù chiến lược của Obama đang trải qua một giai đoạn khó, dù ông đã bị xúc phạm bao nhiều tôi vẫn thấy người dân Việt Nam còn thấy tương lai của Việt Nam phải gần hơn với Mỹ.
Trong thời gian khá là buồn này mời các bạn nghĩ đến những lựa chọn trước mắt. Riêng tôi thấy đã đến lúc Việt Nam phải công khai (hay một cách rõ rằng nào đó) ủng hộ ‘mạng lưới an ninh mang tính nguyên tắc’ (principled security network) mà Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ A. Carter đã nêu ra vào mùa Xuân vừa qua. Tôi thấy nội dung của đề xuất Ông chả khác gì đối với quyền lợi của Việt Nam mà… Tôm lai: 
Thế sân chơi Đông Á đang hỗn lọan. Có 2 kẻ bắt nạt, một kẻ điên, còn lại là Mỹ, Nhật, Hàn, Úc, kể cả Sing. Vậy, chọn chơi với ai đây? Vẫn muốn bạn với tất cả hả? Chịu. Nhưng hiểu. Khổ thế!
JL
Cảm ơn NTH đã giúp sửa bài …

 

Share Button

Học tiếng Hán làm gì? Chủ yếu là … mất công ?

** Học tiếng Hán làm gì? Chủ yếu là … mất công? **
 
Về tranh cãi ‘học tiếng Hán làm gì ?’ Được biết người Việt trong nước đang cãi nhau về chữ Hán (Old Chinese Script) hơn là tiếng Trung (Modern Chinese language, Mandarin) – Song, xin góp ý ngắn gọn về vấn đề dạy học cả về tiếng Hán lẫn tiếng Trung:
 
Việt Nam không nên mất quá nhiều thời gian và quá nhiều công sức trong việc học cả tiếng Hán lẫn tiếng Trung.
 
Việc học tiếng Trung/Hán chỉ cần thiết cho những người cần…. v.d. cho những người đang hay có ý định sống ở Hoa Lục, hoặc có việc với Trung Quốc, có quan tâm sâu sắc đến lịch sử của đất nước và nhất là sự phát triển của Tiếng việt, những người buôn bán, những mục đích bảo vệ đất nước, bãi biển Đà Nẵng của Việt Nam v.v….còn đối với những người khác…. hỏi học tiếng Hán để làm gì là đúng… học tiếng Trung làm gì… là hai câu hỏi sâu sắc.
 
Mặt khác, có khá nhiều lý do để không học. Trong đó, đối với tôi lý do lớn nhất và đúng nhất đó là mất công ! Nghe có vẻ hoặc thực chất là quá đáng, có lẽ không nên nói thế….. Xin giải thích thế này:
 
Khi còn đang sống ở HK cả hai nhóc trong nhà (8 tuổi và 6 tuổi) đều ‘được’ hoặc buộc phải học tiếng Trung phổ thông (TTPT – tức Mandarin) ít nhất năm tiết trong tuần. Thực ra, nếu chúng học tiếng Quảng Đông tôi sẽ yên tâm hơn vì lúc đó chúng tôi đang sống ở HK.
 
Mặc dù hai con của tôi học rất giỏi, đặc biệt là đứa lớn nhưng không vì thế mà tôi buồn, còn bây giờ thì tôi rất vui vì chúng sẽ không phải học tiếng TTPT nữa.
 
Vì sao? Vì theo tôi, học tiếng Trung/Hán là vô cùng không hiệu quả (cả về thời gian lẫn về sự phát triển con người) … tuy là một ngôn ngữ dù giàu truyên thống đi nữa nhưng phải nói là vô cùng mất công ….
 
Trẻ em Việt Nam vốn đã phải mang gánh nặng lớn bởi nền giáo dục phô thông/thêm của mình…vì vậy, thực sự là nên tập trung vào việc giáo dục trẻ em tốt đã. Nếu có vài phần trăm học sinh (hoặc có cha mẹ) muốn học tiếng Tầu thì ok…
 
Ở các nước nói tiếng Trung, nhất là Hoa Lục và Hồng Kông, trẻ em phải dành quá nhiều thời gian để thuộc lòng vô số chữ của một hệ thống viết vô cùng phi logic…. cách học duy nhất là học thuộc lòng.
 
Ừ thì biết rằng tiếng Nhật cũng khó ở chỗ đó. Ừ thì biết rằng tiếng Hán có một vị trí cốt yếu trong lịch sử ngôn ngữ học của Việt Nam.
 
Nhưng tôi đã thấy trực tiếp số phận của bao nhiều trẻ em ở HK không có thời gian để nghỉ ngơi và để phát triển một cách bình thường. Con tôi có máy bạn cuối tuần chả đi đâu cả, chỉ học chữ mà thôi. buồn!
 
Ở Đồng Á, hai nước Triều Tiên và Việt Nam khá là may mắn khi đã thoát khỏi hệ thống ngôn ngữ lỗi thời của Hoa Lục.
 
Như ta biết, Hangul của Hàn Quốc mới phát triển từ thế kỷ 16 và theo hệ thống alphabet chứ không phải là một writing system based on characters (chữ viết dựa trên ký tự). Dù ngữ pháp của tiếng Hàn không dễ nhưng ít nhất hệ thống viết cực kỳ đơn giản, dễ học. Ta có thấy một tỷ lệ lớn người Hàn Quốc học tiếng Hán không ? Không.
 
Cụ thể, tôi đề nghị như thế này; Đừng buộc trẻ em Việt Nam học tiếng Trung hay tiếng Hán. Nếu chúng muốn học thì sẽ tạo điều kiện. V/v làm sao dạy trong trường cấp III hay cấp II thì tôi không nói. Chỉ xin đề nghị rằng không hề có bất cứ lý do tốt nào đề bắt buộc một tỷ lệ lớn trẻ em Việt Nam học tiếng Trung/Hán cả.
 
Nếu không đồng ý với ý kiến của mình thì o.k. Nếu dạy hay là chuyên gia về tiếng Trung/Hán thì xin đừng hiểu ý sai. Nếu đang ăn lương của Học Viện Không tử hay có âm mưu thì tôi cũng hiểu.
 
Cũng sẵn sàng thừa nhận quan điểm của mình về vấn đề này là hơi quá … (ngay trong gia đình của tôi có một trong những học giả hàng đầu trên thé giới về vấn đề dậy tiếng Trung mà… )
 
Chỉ muốn trẻ em Việt Nam để lớn lên một cách vui vẻ. Để bay và không bị bắt.
 
JL
Share Button

Lương tâm của tôi

thumbnail_IMG_6757

Buổi chiều ở Hồng Kông. Đang uống một cốc bia ở khu trung tâm ngay trước khi sang Việt Nam.Tôi đã tự biệt Hồng Kông rồi. Lần này đi qua mà thôi. Thấy lạ. Là một dịp để gặp vài bạn. Là một dịp để suy ngẫm chút về qua khứ và tương lai gần.

Sau găn 25 năm nghiên cứu về Việt Nam, tôi đã có nhiều thay đổi như mọi người sẽ có trong một giai đoạn như thế. Dù những quan tâm nghiên cứu của tôi đã có một số thay đổi hoặc là, đúng hơn, đã phát triển một cách đa dạng hơn, thì những quan tâm cốt yếu của tôi vẫn thế. Về cuộc sống cũng có những thay đổi. Có gia đình rồi. Có con. Có những niềm vui và những lo lắng ấy.

Khi bắt đầu tìm hiều về Việt Nam, cái mình quan tâm đến là quá trình hội nhập của đất nước vào nền kinh tế chính trị toàn cầu và khu vực và những tác động của nó đến xã hội. Trong đó tôi đã đặc biệt quan tâm đến tác động của quá trình hội nhập đối với mức sống và các chính sách xã hội của nó, bao gồm cả nội dung của các chính sách, quá trình thực hiện chính sách, và kết quả của chính sách đối với phúc lợi xã hội của người dân. Những vấn đề này tôi vẫn quan tâm, dù riêng quá trình hội nhập không phải là vấn đề tôi thấy lớn nhất hay thú vị nhất.

Điều tôi quan tâm là người Việt Nam làm gì với những cơ hội và hạn chế trước mặt và “ta” nên làm gì trước những cơ hội và hạn chế nó. Trong bối cảnh này có vài giá trị tôi thấy là không thể thiếu được.

Ai đọc những điều tôi đã viết bằng tiếng Việt có thể hiểu rõ hơn về những quan điểm của tôi. Như quan điểm cho rằng mọi người phải có điều kiện để sống theo lương tâm của mình. Như một Việt Nam đa nguyên hơn, dân chủ hơn, và minh bạch hơn sẽ mạnh hơn nhiều, cả trong nước lẫn trong chính trường quốc tế.

Tôi cũng tin, như được ghi trong hiến pháp và những hiệp định quốc tế, rằng người dân có quyền tự do ngôn luận, hội họp, báo chí và Việt Nam không chỉ nên bảo vệ những quyền này mà nên cổ vũ mạnh mẽ. Và tôi tin rằng ở Việt Nam ai cũng muốn sống trong một trật tự xã hội an toàn, công bằng, và thịnh vượng. Cuối cùng, tôi cho rằng kinh nghiệm quốc tế cho thấy những thay đổi nói trên ít khi chỉ diễn ra chủ yếu từ trên xuống dưới mà là đòi hỏi nỗ lực đa chiều và bền vững. Đúng không?

Vậy, khi viết về Việt Nam tôi thường xuyên đề cập đến những giá trị này. Chính vì thế, con đường Việt Nam của tôi là chưa “ngon lắm.” Có khi những gì tôi làm được thì chính quyền coi là không được. Có khi một số người mà tôi thấy là người yêu nước thì bị coi là ‘người chống Việt Nam.” Có khi tôi phải nghe lời, “Xin anh Jonathan đừng gặp những người đó.” Thực ra, hai năm trước đây, khi tôi lên tiếng vì tự do ngôn luận ở Việt Nam tôi đã bị trừng phạt. Chi tiết trừng phạt thế nào đối với tôi không quan trọng và tôi cũng không trách những người mà đã thi hành luật pháp theo đúng đường lối mà họ đã “được” giao thực hiện. Tôi đã gặp họ mấy lần. Họ là những người với những lo lắng bình thường.

Chúng ta sống trong một bối cảnh cụ thể. Có những lựa chọn là đúng. Nhưng chúng ta cũng luôn luôn cô gắng làm tốt nhất vì mình, vì gia đình, v.v. Nhưng phải xin lỗi mọi người một điều: Việc hiện nay tôi đang theo “đề nghị” làm cho mình “không yên tâm” vì nó trái với những giá trị nêu trên. “Sell out” là một từ dành cho những kẻ làm những gì vì lợi của chính mình, có thể vì là hèn, có thể vì là kẻ cơ hội. Khi tôi phải hỏi mình, tôi có phải là kẻ sell-out không, tôi rất bất bình vì nó bao hàm đã bỏ những giá trị trên.

Tuần tới tôi cùng với mấy người đồng nghiệp từ nhiều nước khác nhau sẽ bắt đầu một công trình nghiên cứu quy mô lớn, kéo dài sáu năm để tìm hiểu làm sao Việt Nam có thể nâng cao hiệu quả của nền giáo dục Việt Nam và, cụ thể, nâng cao chất lượng học trên quy mô lớn, đặc biệt trong giáo dục phổ thông. Với nhgiên cứu này, chúng tôi muốn đóng góp một cách xây dựng với sự phát triển của Việt Nam.

Trong sáu năm tới, các bạn có thể thấy một số thay đổi trong cách đề cập của Việt Nam của tôi. Lý do là nghiên cứu này là quan trọng và tôi không muốn nó bị ảnh hưởng. Đừng ló quá nhiều. Vẫn lên tiếng chứ. Tóm lại: Tôi đang làm tốt nhất trong một bối cảnh cụ thể và với những hạn chế của chính mình. Thôi. Đủ rồi. Mai sang Việt Nam.

JL

Share Button

Bàn về phán quyết (I)

Phán quyết của Tòa trọng tài thành lập theo phụ lục VII của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển 1982 vào ngày 12-7 đối với những tranh chấp hàng hải liên quan đến Philippines, Trung Quốc và Đài Loan, qua đó bác yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc, chính là một diễn biến đáng mừng đối với những quốc gia ủng hộ một trật tự khu vực dựa trên các thông lệ và luật pháp quốc tế.

Nhìn một cách rộng hơn, phán quyết tạo cơ hội cho các bên liên quan hợp tác cùng nhau nhằm thúc đẩy một trật tự khu vực dựa trên những nguyên tắc thượng tôn pháp luật. Tuy nhiên, quyết định của Tòa trọng tài cũng tạo ra những thách thức và nguy cơ nhất định.

Trong bối cảnh hiện nay, thật cần thiết để các lãnh đạo và công dân trong khu vực nhận ra các cơ hội và nguy cơ, để từ đó sử dụng phán quyết như một cơ hội làm giảm căng thẳng và tìm kiếm những giải pháp bền vững, kịp thời cho các vấn đề tranh chấp trên biển.

Cần phản đối đường lưỡi bò phản cảm

Phán quyết quan trọng nhất của Tòa trọng tài chính là việc bác bỏ căn cứ lịch sử của yêu sách đường chín đoạn (hay đường lưỡi bò) mà Trung Quốc “vẽ” ra ở Biển Đông. Vì quyết định của Tòa trọng tài có tính chất ràng buộc, nên đường chín đoạn chính thức được tuyên bố vô giá trị và không có hiệu lực. Trung Quốc không thể sử dụng đường chín đoạn này để củng cố yêu sách chủ quyền phi lý của họ.

Khi yêu sách đường lưỡi bò của Bắc Kinh được Tòa trọng tài kết luận vô giá trị, chúng ta cần phản đối những hình ảnh đường lưỡi bò in trên hàng triệu hộ chiếu, hàng triệu quyển sách giáo khoa tuyên truyền những luận điệu không có thật cho người dân Trung Quốc rằng toàn Biển Đông thuộc về nước này.

Trong những tháng gần đây, các du khách và ngôi sao giải trí Trung Quốc liên tục quảng bá đường lưỡi bò phi pháp nhằm thể hiện chủ nghĩa dân tộc và sự chính đáng của họ. Đối với những ai trong khu vực không phải là người Trung Quốc, những đồ dùng mang hình lưỡi bò này trông thật kinh tởm và phản cảm. Dù sao đi nữa, những hình ảnh lưỡi bò này sẽ không làm thay đổi phán quyết cũng như quan điểm của một cộng đồng quốc tế ủng hộ tính pháp quyền.

Kết luận của Tòa trọng tài còn cho thấy những nỗ lực thực thi các yêu sách bất chính đáng đối với các khu vực rộng lớn ở Biển Đông thông qua các biện pháp như quân sự và coi thường luật pháp quốc tế đều là khinh suất.

Những hành vi như vậy đã xâm phạm chủ quyền của các quốc gia khác, làm bất ổn tình hình an ninh khu vực, tạo ra một hình ảnh phản cảm đối với người dân trong khu vực.

Dù Việt Nam không tham gia vào vụ kiện nhưng Bộ Ngoại giao Việt Nam hoan nghênh việc tòa ra phán quyết và tái khẳng định cam kết giải quyết tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế.

Việt Nam có lợi ích khi duy trì mối quan hệ mạnh với tất cả quốc gia trong khu vực, bao gồm Trung Quốc và Mỹ. Việt Nam là một đất nước duyên hải có tương lai thuộc vào tuyến đường biển an toàn và mở.

Những tranh chấp đối với các đảo và thực thể cụ thể cần được giải quyết một cách hòa bình. Các chính sách ngoại giao sáng tạo và dũng cảm cũng cần được tạo ra. Nhưng không có quốc gia nào, kể cả Phillippines hoặc Việt Nam, Indonesia, Nhật, Ấn Độ, hoặc Mỹ có thể chấp nhận một khu vực được cai trị thông qua các hành động sử dụng vũ lực và cưỡng ép.

Trung Quốc thay đổi chính sách?

Việc Bắc Kinh bác bỏ phán quyết của Tòa trọng tài là điều không ngạc nhiên khi các nhà lãnh đạo của nước này đã dành biết bao nỗ lực và tiền của nhằm quảng bá và bảo vệ các yêu sách ở Biển Đông.

Có hai vấn đề được xem là trong cái rủi có cái may. Đầu tiên là các bên cùng cam kết giải quyết tranh chấp dựa trên các nguyên tắc quốc tế sẽ giúp họ tiếp tục đoàn kết và tự tin bởi vì họ biết rằng luật pháp quốc tế ủng hộ họ.

Dù Bắc Kinh có thể bác bỏ các đề xuất giải quyết tranh chấp theo kênh đa phương, trên thực tế sự quan trọng của khu vực và sự quan trọng của việc bảo vệ những chuẩn mực quốc tế trên biển cho thấy những giải pháp đa phương, những giải pháp dựa vào những cơ chế của luật pháp quốc tế là cần thiết để có một thỏa hiệp chính đáng và bền vững. Bắc Kinh càng sớm nhận ra điều này là càng tốt.

Cái may thứ hai không kém phần quan trọng là có các dấu hiệu dù nhỏ cho thấy các thành viên trong giới làm chính sách và trí thức của Bắc Kinh đang kêu gọi chính phủ điều chỉnh lại các chính sách quốc gia.

Trong bài viết trên tờ India Times, Shen Dingli, giáo sư của Học viện Nghiên cứu quốc tế, Đại học Fudan, Thượng Hải, đã mô tả hành vi của Bắc Kinh là “cậy quyền”, đồng thời kêu gọi Chính phủ Trung Quốc nên điều chỉnh lại chính sách và có một cách tiếp cận hiệu quả hơn trong việc bảo vệ những lợi ích cũng như hình ảnh “thân thiện” của Trung Quốc.

Dù lời kêu gọi này chắc chắn là chưa đủ, nhưng ít ra cộng đồng quốc tế có thể hi vọng cho thấy sự khởi đầu của sự thay đổi.

Các giải pháp cần thiết để giải quyết tranh chấp trong khu vực vẫn không mới: đó là giải quyết các tranh chấp trên tinh thần xây dựng dựa trên luật pháp và thông lệ quốc tế cũng như tôn trọng lẫn nhau.

Nhiều người hi vọng rằng phán quyết của Tòa trọng tài giúp giải quyết tranh chấp theo các giải pháp hòa bình về dài hạn.

Tuy nhiên, để Bắc Kinh thay đổi hoàn toàn các chính sách là một quá trình khó khăn về mặt chính trị, đặc biệt là khi những chính sách này được tạo ra từ các nỗ lực thu hút sự ủng hộ rộng rãi của dân chúng.

Tất nhiên, nhiều người ở khắp châu Á và những quốc gia bên ngoài khu vực rất hi vọng Bắc Kinh sẽ điều chỉnh chính sách của họ nhằm mang lại an ninh, thịnh vượng và đoàn kết cho tất cả người dân trong khu vực.

JL

Bài này được đăng trên tờ báo Tuổi Trẻ tại đây  dưới tên “Bácyêu sách đường lưỡi bò, cơ hội giải quyết tranh chấp.”

Share Button

Từ biệt Hồng Kông!

PLA-HK

1/7/2016

Trong tháng vừa rồi tôi đã khá là im. Không viết bài nào. Kiêng FB. Vì sao? Một phần mình đã thấy mệt mỏi ngay sau khi chuyến thăm của Obama đến Việt Nam và nhất vụ tranh cãi xoay quanh chuyện B. Kerrey nổi lên sau đó.

Tất nhiên tôi vẫn theo dõi những sự kiện ở Việt Nam.

Nhưng lý do chủ yếu tôi đã im là vì tôi đã đang bắt đầu quá trình chuyển nhà từ Hồng Kông sang Hà Lan. Sau 20 năm sống và làm việc ở Đông Á đây là một chuyển đối rất lớn cho tôi, từ đời sống hàng ngày cho đến môi trường việc làm, cũng như cách xa Việt Nam. Về cách xa đừng lo. Chả đi đâu cả. Vẫn sẽ sang Việt Nam, có mặt trên mạng v.v.

Sau tám năm sống và làm việc ở Hồng Kông, tôi đã có những cung bậc cảm xúc khác nhau. Nhưng, tôi đã nhận thấy một điều rất rõ: Đã đến lúc từ biệt Hông Kông.

Trong gần tám năm sống ở Hông Kông tôi đã có nhiều kinh nghiệm đáng nhớ và thú vị. Tôi đã làm bạn với nhiều người địa phương cũng như nhiều người đồng nghiệp từ các nước khác nhau tại Đại Học Thành Thị Hồng Kông. Ngoài ra, trong đời sống cá nhân và gia đình cũng đã có những kinh nghiệm tuyệt vời mà sẽ mãi nhớ tới.

Rõ rằng Hồng Kông đã và còn một nơi đặc biệt và duy nhất. Nhưng rõ rằng nơi nay đang thay đổi nhanh và, như nhiều người thấy, một cách khá là buồn.

Tiếc nhất là cảm giác cũng như thực tế rằng Hồng Kông đang chìm, đang xuống, đang thành một bộ phận của Hoa Lục. Tôi sẽ không bao giờ lãng mạn về lịch sử thuộc địa của Hồng Kông. Ở dưới cả hai chế độ Anh và TQ, người dân Hồng Kông – dù sống trong một địa phần giầu có – đã không hề được quyền để chọn chính phủ của chính mình. Điều đó đã và sẽ rất khó để thay đổi.

Như đã phân tích trước, về mặt chính trị Hồng Kông là hơi hiếm vì dù rằng không có một cơ chế dân chủ thì tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do báo chí, và tự do học thuật đã được bảo vệ khá là ok… cho đến nay.

Thế nhưng, trong 2-3 năm vừa rồi và nhất trong vòng một năm vừa qua Hồng Kông càng ngày càng chán. Vì sao chán? Chán vì những nhà “lãnh đạo” của địa phận đã cuối cùng bán hết những nguyên vọng chính đáng của đại đa số người dân Hồng Kông. Chán vì tính tự do, độc lập đã giảm rất mạnh và rất nhanh. Chánh vì tờ báo SCMP càng giống tờ báo China Daily và càng ngày phải đọc và thấy điều đó. Trông khi đó, môi trường học thuật trong các Trường Đại Học càng dở đi.

Khi trường tôi khuyến khích nhũng giáo sư khoa học xã hội hãy nghiễn cứu về công trình “Một vành đai, Một con đường” thì chắc chắn giờ đã muộn rồi.

Đối với thường dân Hông Kông, họ đã và đang chịu nhiều khó khăn.

Từ nhiều năm, thái độ của dân Hồng Kông là sẵn sàng vất vả, nhưng phải được tôn trọng, phải được sống một cách có nhân phẩm. Và chắc chắn phải có tiếng nói. Việc dân Hồng Kông đã bị những người giàu có bóc lột là chả có gì mới. Nhưng cách bóc lột của tầng lớp chóp bu Hồng Kông đang quá là vô liêm sĩ. Từ việc liếm giày của Bắc Kinh về mọi điều cho đến việc tự chối cấp bảo trợ xã hội cho người cao tuổi tôi không ấn tượng lắm với hành vi của họ…. Tạm phác họa vậy. Tôi có thể viết cả ngày nhưng cũng không muốn viết dài quá. Tôi không muốn nói buồn quá về những gì đã thấy.

Tôi sẽ luôn luôn chúc mọi điều tốt nhất cho người dân Hồng Kông và chúc họ mọi thành công trong mọi việc, và nhất là sống theo lương tâm của chính minh. Trong khi đó, sự quan tâm của tôi đối với Việt Nam tuyết đối sẽ không giảm chút. Để lấy một thí dụ ngấn: Tháng sau tới đây tôi cùng khoảng 10 công sự sẽ bắt đầu tiến hành một công trình nghiên cứu sáu năm, quy mô lớn về làm sao nâng cao chất lượng giáo dục và chất lượng học tập tại Việt Nam. 

Đúng rồi. Đối với Việt Nam thì chắc chắn không bỏ được. Còn Hồng Kông?

Thôi. Chú phải di.

JL

Share Button

Về Tranh Cãi ĐH Fulbright

Xin góp ý về tranh cãi ĐH Fulbright và cụ thể quyết định của ban quản lý trường để bổ nhiệm Ông Bob Kerrey làm lãnh đạo: Dù Ông Bob Kerrey có thể được coi là một người có kinh nghiệm đầy đủ để lãnh đạo một du án ĐH quan trọng, tôi đồng ý với những người mà cho rằng lựa chọn này là một lựa chọn không phù hợp và đáng tiếc.

Để giả định một người mà ngày xưa đã đóng một vai trò trực tiếp trong một thảm sát chết hơn 20 thường dân (trẻ, già, mang thai v.v.) là lựa chọn tốt nhất để lãnh đạo một trường đại học được coi là một trong những sáng kiến quan trọng nhất trong ngành giáo dục Việt Nam từ trước đến nay theo tôi là thiếu nhạy cảm.

Tôi biết mấy người đã và còn làm cho dụ án ĐH Fulbright cả về mật giảng dạy lẫn quản lý trường. Tất nhiên tôi ủng hộ sáng kiến của họ.  Như nhiều người biết, Chương Trình Kinh Tế của Fulbright tại SG đã có nhiều đóng góp quan trọng qua tới/hơn(?) 15 năm hoạt động. Trong số GS/GV có mấy người bạn. Như vậy, để  có một quyết định như này tôi thấy là tiếc quá. Việc Ông Kerrey đã suy ngẫm nhiều là tốt. Và dù sao tôi còn chúc ĐHFVN mọi thành công. Rõ ràng ĐHFVN là một công trình hết sức quan trọng.

Tiếc nhất, theo tôi, là tác động tiêu cực của quyết định này đối với (nói thế nào nhá?) cái tạm gọi là dĩ sản xã hội của chuyến đi của TT B. Ôbama sang Việt Nam vừa rồi.

Trong một bối cảnh như hôm nay, khi cả hai nước đang hướng tới một tương lai mới, chọn Ông Kerrey là một việc không hay. Dù còn sớm để biết tranh cãi này sẽ tiếp diễn ra sao, tôi mong người dân Việt Nam không cho phép quyết định đầy vấn đề này để phá hoại không khí đầy hứa hẹn của chúng ta.

JL

p.s. tôi cũng tôn trọng ai không đồng ý với tôi! toàn ok mà…

Share Button