Lời khuyên khôn của Obama có chỗ ở Việt Nam?

Có khi những sự khác biệt về quan điểm làm cho ta mù và không thấy những gì ta chia sẻ cùng nhâu, những điều ta đều sẵn sàng chấp nhận. Chẳng hạn, có ai bác bỏ khẳng đình rằng đại đa số người dân Việt Nam đều muốn sống trong một trật tự xã hội dân chủ hơn, đa nguyên hơn, minh bạch hơn, an toàn hơn, và văn minh nói chúng

Tuần trước, khi TTg Hoa Kỳ B. Obama đến một Trường Đại Học ở bên Mỹ, Ông có nói đến xu hướng của các mạng xã hội để gây phân cực hóa xã hội, một phần vì chúng ta có xu hướng để chỉ nghe hoặc ‘like’ (thích) những quan điểm giống quan điểm của chính mình. Vì thế ta thường phủ nhuận hay bác bỏ ngay tất cả mọi quan điểm khác.

Về hiện tượng này TTg Obama đã cảnh báo, không nên cứ làm như thế. Nếu muốn sống trong một xã hội dân chủ phải nghe kỹ những ý kiến của chính những người khác quan điểm. Tôi cũng buồn khi thấy ở bên Mỹ, chính vấn đề này đang hạ thấp chất lượng của nền dân chủ một cách hết sức nghiêm trọng cho đến mức cực kỳ đáng báo động.

Tôi biết cụm vấn đề này có thể có một số đặc trung khác ở Việt Nam, chẳng hạn vì những hạn chế đối với du luận, thông tin v.v. Thế nhưng, trong bối cảnh của ngày nay, với vụ chết cá cho đến vấn đề biển đông hay những thảo luận xoay quanh luật biểu tỉnh, cũng xin cánh báo người dân Việt Nam không nên cứ xem việc có những chính kiến khác nhau một vấn đề nữa.

Thay vi đó, xin đề nghị càng sớm Việt Nam có thể “thoải mái” với một du luận đa nguyên và càng sớm Việt Nam có thể tìm cách để phát triển những cơ chế mà, qua đó, từng dân đều có đủ cơ hội và quyền để bây tỏ quan điểm của họ một cách ổn hòa, thì càng sớm Việt Nam sẽ vượt qua những thách thức đang trước mặt. Và nếu không làm thì Việt Nam sẽ bị sa lây vào tình tràng của ngày nay. Và nếu không các thế hệ sao sẽ “thâm sự, dân chủ đến thế là cùng.”

Trong thời đại thông tin này, mọi nước đều phải có những thể chế và những không gian để bàn, thảo luận, và thậm chí cãi nhâu (tốt nhất là một cách văn minh) để cùng nhau đề cập những vấn đề cốt lỗi một cách kịp thời và công khai. Tôi không thế “phương án” càng ngày càng chuyên chế của Trung Quốc là phu hợp với Việt Nam.

Trong những ngày gần đây tôi đã nhận được một số bình luận và câu hỏi, đặc biệt sau tôi đã chia sẻ những quan ngại của tôi về cuộc bâu cử vừa rồi ở Philippines. Trong một post trên FB tôi đã khẳng định rằng “dân chủ” như Philippines cũng không được vì từ trước đến nay nền chính trị của quốc gia đó đã bị mấy gia đình kiểm soát, và cộng với một số yếu tố khác, đã gây ra những vấn đề như tham nhũng, bạo động chính trị, và sự thất vọng trong dân chúng.

Ngay sao đó, có mấy bạn (các loại) cho hay kết quả bâu cử ở Philippine xác nhận rằng các điều kiện để có một Việt Nam dan chủ hơn còn “chưa chín” …. Đề làm như Obama đề nghị tôi cũng xin đề cập bình luận của một bạn mà có vẻ tôi khá là khác về quan điểm. Khi bạn này cho rằng “Chế độ gì cũng được đánh giá qua kết quả là cuộc sống người dân” thì tôi cũng đồng ý, ta nên đánh giá sự thực hiện của mọi quốc giá như thế.

Song, khi bạn ấy hỏi tôi “đã đọc qua textbook (sách khoa) nào về development economics (sự phát triển học) chưa mà cứ bập bẹ về những gì mình không nắm rõ. Quan hệ giữa democracy (dân chủ) và growth (tăng trường kinh tế) có gì chắc chắn không? Ngược lại sự bất ổn ngắn hạn đi sau bạo động và cách mạng có dập tắt triển vọng phát triển dài hạn hay không?”

Dù quan điểm trên là không mới thì tôi không bác bỏ. Từ trước đến nay, những người mà cho rằng một nền chính trị dân chủ là chưa phù hợp với các điều kiện ở Việt Nam thường nêu hai lý do. Hoặc là dân trí còn quá thấp, hoặc là sự bất ổn và sự hỗn luận xã hội mà dân chủ sẽ mang lại sẽ tác động xấu đến tăng trưởng kinh tê.

Tất nhiên tôi không thấy vấn đề đối với dân chủ ở Việt Nam là “dân trí còn quá thấp.” Và chắc chắn tôi không giả định một nền chính trị dân chủ chắc chắn sẽ bất ổn và hỗn loạn.

Thay nhưng, thay vi bác bỏ ngay hai quan điểm ấy, xin hỏi, làm gì và làm thế nào để nâng cao dân trí và làm gì và làm thế nào để dần dần nâng cao mức dân chủ đa nguyên trong xã hội mà đồng tời vẫn có được một trật tự ổn hòa, văn minh và an toàn? Nếu trả lời “chú giáo sư hãy lo về nước của chính mình đi” thì cũng hiểu. Nhưng tôi quan tâm đến cả hai đất nước.

Nếu nói quá trình phát triển một nền chính trị dân chủ hơn và đa nguyên hơn sẽ có nhiều thách thức thì tất nhiên tôi sẽ đồng ý. Nhưng cũng xin đề nghị thay vi thật vọng trước những thách thức đó hoặc bi quan đến mức mà sẵn sàng bỏ hết các quyền còn người được ghi trên Hiến Pháp và cứ coi người dân thường như là trẻ con thì hãy suy ngẫm về lời lời khuyên khôn của bạn TTg Obama và tự hỏi mình bằng cách nào để một đất nước càng đa nguyên càng tiến lên. Cú ảo tưởng, cứ lạc quan thế…

JL

Share Button

Có khủng hoảng thông tin phải được coi trọng đúng mức

Như mọi người, tôi rất quan tâm đến thảm hoạ môi trường ở miền Trung. Tất nhiên đây là một sự kiện lớn, và tính chất quan trọng của vụ việc không chỉ dừng lại ở vấn đề môi trường.
 
Vì tôi không phải là chuyên gia về độc chất học và chỉ biết những gì đọc online nên tôi chưa đủ thoải mái để khẳng định điều gì. Nếu tôi không nhầm, những nguyên nhân cũng đã chưa được làm rõ. Việc mời những chuyên gia quốc tế vào là một bước hứa hẹn, nhưng tất nhiên, những kết quả khoa học phải được công bố công khai.
 
Bên cạnh thảm hoạ môi trường là những tác động kinh tế xã hội nhất định (mặc dù chưa biết mức độ đến đâu) đối với người dân của các cộng đồng bị ảnh hưởng trực tiếp.
 
Cuối cùng, ý nghĩa chính trị của vụ việc cũng không kém phần quan trọng. Về các cuộc biểu tỉnh đã tiếp diễn ở Hà Nội, Sài Gòn và một số nơi khác tôi sẽ không đề cập trực tiếp ở đây.
 
Về cải cách, tôi trân trọng đề nghị khi có khủng hoảng, dù là chết cá hay tàu lạ, nhà nước Việt Nam phải phấn đấu chuyên nghiệp hơn, kịp thời hơn, cụ thể và minh bạch hơn trong việc làm rõ tình trạng của từng vấn đề, để người dân Việt Nam có thể trông đợi được từ phía nhà nước trong tương lai ngắn hạn, trung hạn, và dài hạn ngay sau khi khủng hoảng nổ ra.
 
Nếu không, tôi rất e ngại khả năng đối phó với những thách thức của quá trình hiện đại hoá cũng như những thách thức đối với vấn đề chủ quyền ở Biển Đông của Việt Nam.
 
Ở các nước văn minh, các cơ quan chức năng coi trọng vấn đề thông tin hơn nhiều. (Dù phải thừa nhận ta đã thấy một thảm hoạ ở TP New Orleans dưới chế độ Bút con).
 
Hãy thực thi và coi trọng quyền của người dân để không ai còn phải thấy cảnh một bà mẹ bị đánh trước mặt của con mình nữa. Buồn thế!
 
Thực ra, cả tuần tôi đã viết mấy bài dài dài về vụ chết cá nhưng bỏ hết… vì chưa hài lòng.. hoặc là vì bất bình đến mức chả biết viết thế nào cho phải.
 
Vậy, cho đến hôm nay, tôi chỉ có thể viết thế mà thôi.
 
JL
Share Button

Vài đề nghị liên quan đến khủng hoảng Vũng Áng

Chắc là khó để xác định quy mô của sự thiệt hại ở duyên hải miền Trung, cho dù quá rõ là một sự kiện quan trọng về nhiều mặt, từ môi trường cho đến kinh tế và chính trị xã hội.

Vấn đề đạt ra cho mọi người là làm gì? Câu hỏi này là một câu hỏi chung. Cách trả lời là tuỳ theo vị trí của mình trong xã hội Việt Nam.

Ngư dân ở Hà Tĩnh phải tìm cách trả lời cũng như tân TT. Thường dân ở khắp nơi cũng phải trả lời dù là cô giáo viết thơ hay là dân chúng của các thành phố lớn. Khi chính quyền địa phương bảo ai xuống đường biểu tỉnh là ‘phần động’ thì có nghĩa là ai im và ở nhà mới yếu nước? Chắc phải có một cách để thể hiện sự quan tâm một cách văn minh chứ?

Như đại đa số người khác, tôi không phải là chuyên gia về ô nghiễm môi trường. Song, tôi thấy trong một tình trạng như ta đang đối phó hiện nay sự minh bách và khách quan trong quá trình điều tra là yếu tố có thể là quan trọng nhất.

Vì thế, và với ý định toàn xây dựng, tôi xin đề nghị tân chính phủ Việt Nam và cụ thể tân TT hãy mời những chuyên gia quốc tế vào cuộc đề tiến hành nghiên cứu một cách hoàn toàn độc lập và, trong một thời gian phù hợp, cũng công bố những kết quà một cách 100 phần trăm công khái, minh bạch.

Làm thế là cách duy nhất có thể có được một kết quả mà cả nước có thể tin được. Tôi không giả định các nhà khoa học của Việt Nam thiếu năng lực. Nhưng có sự tham gia của các tổ chức quốc tế sẽ mang lại nhiều lợi, về mặt khoa học cũng như chính trị.

Như đã nói trước: dù buồn bao nhiêu — và tôi không chút nào bỏ qua những hậu quả nặng nề của vụ này, kể cả những hậu quả sẽ kéo dài hàng tháng, hàng năm tới — phải thấy sự kiện quá khó chịu này cũng là một cơ hội để thực hiện những thay đổi cần thiết.

Rõ rằng, cụm vấn đề này nói trực tiếp đến sự cần thiết của cải cách thể chế. Và tôi như nhiều ngừoi khác cũng lo lắng khi chưa thấy một nỗ lực rõ rằng nào trong chính phủ mới.

Làm gì và làm thế nào là việc của Việt Nam. Tổ chức thế nào tôi không bình luận. Nhưng rõ rằng phải sớm tiến hành một chiến dịch. Và theo tôi nên đa chiều. Phải sớm đề cập những yếu kém đối với các chính sách và cơ chế quản lý môi trường. Muốn nó không tể chỉ là một chiến dịch từ trên xuống dưới. Người dân phải có tiếng nói, phải có vai trò.

JL

Share Button

Đừng quá vội nhá

Đừng quá vội nhá. Đùng ‘đớp’ mọi tiêu đề độc trên FB hay các báo chí.

Vài báo chí voi quangoài nước là quá vội trong việc đánh giá sự kiện này. Nhà Tập, Nhà Pu chả ai tin được.

Vài hãng khác cũng quá vội trong việc đánh giá tuyên bố giả của TQ đối với Cam, Lào vừa rồi.

Thế thôi.
JL

 

 

Share Button

Phát ngôn TQ láo quá, như bình thường

Bắc Kinh Tung Hoả Mù ?

Như RFI Việt Ngữ đã cho biết:

“Báo Cam Bốt Phnom Penh Post hôm qua, 25/04/2016, cho hay : Người phát ngôn của chính phủ, ông Phay Siphan, đã nhấn mạnh không có bất cứ một thỏa thuận nào được thông qua trong chuyến công du của ngoại trưởng Trung Quốc, “không có thỏa thuận, không có thảo luận, chỉ có chuyến công du của một ngoại trưởng Trung Quốc”. The The Phnom Penh Post,

Báo Cam Bốt cũng dẫn lời tổng thư ký ASEAN, nhà ngoại giao Việt Nam Lê Lương Minh. Trả lời báo Channel News Asia, trụ sở tại Singapour, ngày 25/04, tổng thư ký ASEAN bày tỏ lo ngại trước các động thái mới khiến các thành viên ASEAN xa rời với thỏa thuận 2012, theo đó các nước Đông Nam Á cần đàm phán với tư cách một khối thống nhất. Trung Quốc bị lên án can thiệp vào nội bộ ASEAN.”

(RFI )

Cảm ơn bạn Gogg đã nêu

Share Button

Chết cá cũng là cơ hội

Cùng với vụ chặt cây ở ngoài bắc năm ngoài và cộng với vô số vụ khác nữa, việc ông Giám Đốc Formosa nói ‘phải chọn hoặc nhà máy, hoặc cá tôm’ có thể được xem là một bước ngoặt nếu lời tuyên bố quá vớ vẩn và xúc phạm này giúp cả dân lẫn nhà nước Việt Nam có một bước ngoặt trong du luận và môi trường chính sách đối với môi trường.

Nạn phá hủy môi trường ở Việt Nam đã lên mức hết sức lo ngại. Phải chăng ta đã đến lúc quyết định? Phải chăng ta đang thấy sự phát triển của một phong trào môi trường lành mạnh ở Việt Nam? Thay vì hỏi “có quá muộn không?” ngày càng nhiều người đang hỏi “chúng ta phải và có thể làm gì bây giờ?”

Lời tuyên bố của ông giám độc đã nêu một cách suy nghĩ lỗi thời cũng như phản ánh một động thái vô trách nhiệm. Chắc là ông không phải là người duy nhất còn mặc bệnh này. Chắc là có nhiều cá lớn và nhỏ trong các ngành, các cấp còn ‘duy trì’ một thái độ thiếu nghiêm tức đối với môi trường hoặc xem môi trường là không quan trọng mấy.

Vụ chết cá này là hết sức buồn và đã làm cho nhiều người giận. Nhưng không nên giả định đây là vấn đề với một giám độc hay một nhà mấy. Quan trọng hơn cả là vụ này giúp những nỗ lực đa dạng để có được một nhà nước minh bạch và có năng lực và hiệu quả cao, thậm chí một xã hội pháp quyền hay pháp trị.

Tôi xin đề nghị vụ này cũng là một cơ hội rất tốt cho tân TT Nguyễn Xuân Phúc (tốt hơn cả vụ Cafe Xin Chào to lớn ấy) để càn thiệp và cho ‘dân ta’ thấy có một TT như thế nào. Vì việc có những nhà máy, công nghệ, và quá trình sản xuất công nghiệp và nông nghiệp bẩn và nguy hiểm là một vấn đề quốc gia. Mặt cách, đùng giả định ai sẽ “cứu nước.”  Phải đa chiều. Phải dân chủ.

JL

Share Button

V/v Lào, Campuchia, ASEAN, v.v.

Thực sự có ai quan tâm đến quan điểm của Lào, Campuchia đối với Biển Đông? Họ nghiện tiền TQ thì ai đều biết. Và có ai ảo tưởng đến mức còn thấy ASEAN sẽ có một vai trò quyết định trong việc bảo vệ những quyền lợi của các nước trong khu vực như VN, Phi, Nam Hàn, Nhật, và Ấn? Sai lầm của nhiều người là còn quan tâm đến những gì phi ly Nhà Tập tuyên bố. Mới quan trọng là những gì họ làm và những gì có thể làm để cho chính họ – và nhất là dân TQ – thấy con đường banh trướng của họ là không khôn. Dù TQ có thể có những biển đảo ở Trường Sa, thì cũng có những biển đảo gần có giá trị chiến lược cao, gọi là nước Philippines. Rất khó đê tưởng tượng về tương lai, nhưng ngày càng rõ: những gì đang diễn ra sẽ có ảnh hương sâu đối với tương lai của toàn khu vưc cho nhiều thập kỳ và xa hơn nữa. VN đang chịu áp lực cực lớn.

JL

Share Button

Sẽ chọn mặt ai?

V/v “Bộ Tài chính Mỹ ngày 21/4 thông báo đổi thiết kế tiền giấy của nước này nhằm giới thiệu nhiều hơn những nhân vật nữ như bà Harriet Tubman, người tranh đấu xóa bỏ chế độ nô lệ.” (Zing News):

Rất mừng chính phủ Hoa Kỳ đang thực hiện những thay đổi này. Hay lắm, đặc biệt ở thời điểm này. Thay đổi này tất nhiên là đầy ý nghĩa biểu tượng. Song, những thay đổi này sẽ có ý nghĩa hơn nếu đì cùng với những chính sách nhằm tạo nhiều cơ hội kinh tế hơn cho mọi người dân Mỹ và giảm sự ảnh hưởng của cái gọi là 1%.

Việc mặt của Martin Luther King sẽ ở mặt sao của tờ 5 đô với Abraham Lincoln là quá hay. Việc sẽ có mặt của H. Tubman thay vị Andrew Jackson (người đã thủ tiêu vô số người ‘da đỏ’ và đã chống lại phòng trào xóa nô lệ) quá là phù hợp. Trong một thời điểm mà nhiều người đang lo về nền chính trị của Mỹ thì những thay đổi này nhắc lại  chúng ta về những đặc điểm hứa hẹn nhất và hay nhất của Mỹ.

Trong những nhân vật khác sẽ có trên các tờ tiền $5 đô và $10 đô các có Eleanor Roosevelt, một người không chỉ là vợ của Tổng Thống Roosevelt mà là nhà dấu tranh, trí tuệ, và chính khác giỏi vì một nước Mỹ công bằng hơn cũng như hòa bình trên thế giới. Cuối cùng xin nêu trường hợp Cá sĩ Marion Anderson, một nữ ca sĩ nổi tiếng trên thế giới nhưng bị tự chối hát trong một số nhà hát trong chính nước mình.

Vậy, nếu các bạn phải chọn những nhân vặt nữ hay dân tộc cho các tờ tiền Việt Nam (từ xưa cho đến 1945) sẽ chọn những ai và vì sao? Cũng là một dịp để suy ngẫm về lịch sử của Việt Nam và dậy cho ông tây này một số điều về lịch sử xã hôi của Viêt Nam chưa từng biết.

JL

Để đọc thêm hai bài bằng tiếng Việt xem đây:

  1. http://lendongxuongdoai.info/dollarsandsense/?p=5400
  2. http://news.zing.vn/my-se-in-hinh-nhieu-phu-nu-tren-dong-dola-post643683.html
21women-9-articleLarge

Bà Eleanor Roosevelt

21women-6-popup

Bà Harriet Tubman, người anh hùng chống chế độ nỗ lễ

21CURRENCY-web3-articleLarge

Các Bà dã đầu tranh cho các quyền chính trị xã hội

21women-8-articleLarge

Martin Luther King

21women-7-articleLarge

Cá Sĩ Marion Anderson, nổi tiếng trên thế giới nhưng bị tự chối hát trong một số nhà hát trong chính nước mình.

 

Share Button

Tổng thống Clinton?

19live-clintonwin1-tmagArticle

Việc Clinton mới thắng ở Tiêu Băng New York tối hôm nay là không bất ngờ. Nhưng vẫn sẽ được xem là “lúc lớn” cho bà ấy, và rất có thể là lúc quyết định.

Cũng thích và tôn trọng vài lời của bà, như khi tuyên bố: “Và đối với tất cả những người đã và đang ửng hộ cho B. Sanders tôi tin rằng số điều mà liên kết chúng ta là hơn rất nhiều so với số điều mà phân rẽ chúng ta.” Cũng như lời: “Để chẩn đoán các vấn đề xã hội kinh tế là chưa đủ, và nêu những giải pháp cụ thể.” Cũng như lời của là chính trị của Trump và Cruz “không chỉ là loại chính trị gây chia rẽ là một loại chính trị thật nguy hiểm và là trái ngược với những giá trị của Mỹ.”

Chuẩn.

Trong những người của Đảng dân chủ thân các tập đoàn, ngân hàng lớn của Mỹ thì tôi đã từng thích Joe Biden hơn Bà Clinton, nhưng có thể là vì những lý do sai: là tôi thích con người Biden hơn. Song, vì Ông quyết định không tranh cử và vì có vẻ những kỷ vọng của Sanders đang xuống, tôi dần dần (và phải nói rất dần dần!) đang chuẩn bị mình (về tâm lý) để ửng hộ Bà HRC… tức Clinton. Hay ít nhất nếu không có một bất ngờ hay một phương án khác ở phút chốt.

Khác so với nhiều người có thông cảm với các giá trị chính trị dân chủ xã hội (tức social democratic values) tôi không phải là người chống TPP, dù thấy TPP và một số hiệp định thương mại khác cũng có những nguy hiểm của nó. Vậy, đối với Ông B. Sanders tôi đã và còn có hai lo ngại chính: lo là yếu về mặt ngoại giao, lo là yếu về Đồng Á nói chung. (Sự hấp dẫn của Sanders đối với tôi chủ yếu là đối với những chính sách xã hội và những mục tiêu của ông để có bao hiểm y tế toàn dân như Canada và giảm mạnh tự tốn tiền của giáo dực đại học.)

Bà HRC, tức Clinton, đã hứa sẽ không thông qua TPP trong hình thực của hôm nay, nhưng nếu Bà thành Tt tôi tình rằng TPP cuối cùng sẽ được thông qua, dù nhiều người ở Mỹ và không ít người ở VN còn hoài nghi về nó. Ít nhất gì nữa, riêng về mặt TQ, thì Clinton rất có thể là bạn tốt của Việt Nam.

xem phát biểu của Bà Clinton tại đây.

JL

Share Button

Việt Nam Cần Dũng Cảm Đối Với Trung Quốc

Screenshot 2016-03-29 21.16.15

Vietnam Needs Bold Responses to its China Dilemma
By Jonathan London (ianbui chuyển ngữ)

Xưa nay những cuộc bành trướng của Trung Quốc bao giờ cũng đe doạ đến sự sống còn của Việt Nam. Nhưng mối đe doạ gần đây nhất đã đi xa hơn mọi kinh nghiệm người Việt từng trải qua. Trong bối cảnh mới này, có thể nói người Việt đang bắt đầu có cái nhìn sáng suốt hơn. Giới lãnh đạo cũng như người thường dân đều đồng ý Bắc Kinh sẵn sàng làm bất cứ việc gì để xâm chiếm lãnh thổ của Việt Nam, bất tuân quy luật quốc tế và chẳng coi chủ quyền của Việt Nam ra gì.

Giữa các cấp lãnh đạo, cách hành xử của Bắc Kinh đã đẩy quan hệ hai nước vào một tình trạng khủng hoảng thường xuyên và thâm sâu. Những nụ cười xã giao hay sự tôn kính giả vờ đã hết hiệu lực. Mặc dù người Việt ai cũng ngầm hiểu sự quan trọng của việc gìn giữ mối giao hảo với Bắc Kinh tốt nhất mà có thể, nhưng việc Bắc Kinh ngang nhiên chiếm đóng các vùng biển rộng lớn trong các khu vực quốc tế là điều không thể chấp nhận. Thậm chí những thành phần thân Bắc Kinh nhất mà còn muốn coi Bắc Kinh như là đồng chí yêu quý, cũng không chịu nổi việc này.

Dù người ta có thể hy vọng chuyến viếng thăm Việt Nam vừa rồi của tổng trưởng quốc phòng Thường Vạn Toàn có thể làm dịu bớt căng thẳng. Nhưng thật ra chuyến đi này theo chúng ta biết còn chưa đi đôi với bất cứ một hành vi cụ thể nào để trị tận gốc nguyên do của mâu thuẫn – đó chính là ý đồ giành chiếm biển đảo một cách phi pháp của Trung Quốc.

Việt Nam và cộng đồng quốc tế hẳn thắc mắc, không biết Bắc Kinh mưu toan những gì khi mà chủ tịch Tập Cận Bình một mặt thì cực kỳ chuyên chế trong chính sách đối nội, mặt khác hết sức vô liêm sỉ khi đối ngoại, mặc cho tiền vốn thất thoát trầm trọng. Mọi người đang cố gắng tìm giải pháp tránh một cuộc chạy đua võ trang tốn kém không cần thiết, và lấy lại thế quân bình ổn định cho khu vực. Câu hỏi đặt ra cho Việt Nam và các nước lân bang không phải là cần phản ứng mạnh mẽ hay không, mà phải mạnh mẽ như thế nào để đạt được mục đích mà không dẫn đến những tai hoạ khó lường.

Cùng Nhau Đối Phó Mối Đe Doạ Chung

Có thể nói không quốc gia nào có nhiều kinh nghiệm đối phó với bành trướng Trung Quốc bằng Việt Nam. Nhưng lần này thì Việt Nam không thể đơn thân độc mã đương đầu với sự bành trướng chủ nghĩa của ngày nay. Dẫu cho Hà Nội không muốn ra vẻ toa rập với các nước khác để kình chống Bắc Kinh, dù điều đó bình thường và dễ hiểu, nhưng cũng sẽ không đáng trách nếu Việt Nam tìm sự yểm trợ từ Mỹ, Nhật, Ấn, Hàn và các nước tôn trọng luật pháp quốc tế. Và Việt Nam đang làm việc đó. Bởi vì Hà Nội biết rằng nếu không có sự hỗ trợ và cộng tác của cộng đồng thế giới thì nỗ lực bảo vệ chủ quyền của mình chắc chắn sẽ thất bại.

Thế nhưng, các quốc gia bạn sẽ không thật sự muốn giúp Việt Nam trừ phi Hà Nội chứng tỏ được rằng Việt Nam xứng đáng được giúp đỡ. Vì vậy, nhà cầm quyền cần phải điều tiết cách hành xử của mình trong khoảng thời gian ngắn, trung, và dài hạn   trên trường thế giới cũng như trong nước.

Như vậy Việt Nam phải thay đổi cách làm việc như thế nào? Nhiều tiếng nói trong nước đang kêu gọi nhà cầm quyền phải minh bạch, chủ động, và tự tin hơn trong ngoại giao. Họ cho rằng tình hình hiện nay đòi hỏi nhà nước phải phản ứng nhậm lẹ và quyết liệt. Họ muốn thấy Bộ Ngoại Giao đóng một vai trò tích cực hơn, đồng thời vạch ra những kế sách hữu hiệu để giao tiếp với các quốc gia trên thế giới và với người dân trong nước.

Kế sách thích hợp nhất cho Hà Nội trong quan hệ với Bắc Kinh hiện nay là tìm cách thuyết phục Bắc Kinh rằng Việt Nam sẽ hợp tác với Úc, Ấn, Nhật, Singapore, Indo, Mỹ và các nước khác để đảm bảo tự do hàng hải trong các vùng biển quốc tế như đã có từ xưa. Nếu Hà Nội chọn giải pháp này, họ cần tập ứng xử nhanh nhẹn hơn, và phải thay đổi ngôn ngữ ngoại giao sao cho sắc bén hơn. Các nhà lãnh đạo lớn tuổi cũng nên tạo điều kiện cho các thành phần trẻ trung năng nổ có cơ hội tham gia việc nước và đại diện Việt Nam trước thế giới.

Hà Nội nên tiếp tục xem những mâu thuẫn trong vùng biển Đông Nam Á như một cuộc tranh chấp quốc tế. Việt Nam nên cho phép quân đội các nước bạn ghé thăm các phi cảng và hải cảng của mình để họ có thể biểu dương quyền đi lại trên không phận và hải phận của khu vực. Tưởng cũng nên nói thêm, tiếng Việt gọi vùng này là Biển Đông, Phi gọi là Biển Tây, còn Trung Quốc thì gọi là Biển Nam. Cụm từ “South China Sea” chỉ là vết tích của thời thực dân.

Mặc dù Hà Nội không nên có những động thái kích động Bắc Kinh, nhưng họ cũng không nên e ngại làm những gì trong phạm vi chủ quyền của mình. Chẳng hạn như việc kiện TQ ra trước Toà Án Công Lý Quốc Tế hay Toà Án Hàng Hải Quốc Tế sẽ không phải là một hành động gây hấn, mà là việc chẳng đặng đừng vì cách hành xử phi pháp của Bắc Kinh đã không cho Việt Nam một lựa chọn nào khác.

Lộ Trình Dũng Cảm Cho Quốc Nội

Quan trọng nhất, và có lẽ cấp thiết hơn cả, giới lãnh đạo Việt Nam phải sẵn lòng và can đảm lắng nghe nguyện vọng của người dân. (Vì bài viết này là cho người đọc quốc tế, phải giải thích:) Những ai không rành về xã hội Việt Nam nên biết rằng hiện nay có rất nhiều người dân, trong và ngoài bộ máy nhà nước, xem việc cải cách nội bộ là điều kiện tiên quyết cho một chính sách đối ngoại hữu hiệu và chủ động.

Tại sao lại như vậy? Là bởi vì đa số người Việt đã nhận thức được rằng biện pháp tốt nhất để bảo vệ chủ quyền đất nước là gia nhập cộng đồng các nước dân chủ được thế giới kính nể. Khối người này quan niệm rằng chỉ khi nào Việt Nam biết tôn trọng chính công dân của họ bằng cách thực thi những nguyên tắc nhân quyền được quốc tế công nhận thì lúc đó Việt Nam mới được sự hỗ trợ tương xứng từ thế giới bên ngoài. Dù rằng những biến chuyển chính trị gần đây tại Việt Nam không cho phép chúng ta mấy lạc quan, ta cũng không nên bỏ qua hoặc đánh giá thấp một thành phần không nhỏ những người Việt trong và ngoài nước đang vẫn kiên trì cổ suý việc cải cách.

Một nước Việt Nam dân chủ hơn không những sẽ tăng cường hiệu quả của nền chính trị và các tổ chức xã hội, nó sẽ giúp Việt Nam củng cố quyền tự trị trước nguy cơ Trung Quốc, sẽ thu hút sự yểm trợ của quốc tế, và trên hết sẽ tạo được sự đoàn kết dân tộc trong tinh thần hoà giải, đồng thuận và tự quyết.

Jonathan London, Yogyakarta, Indonesia
(transl. by Ian Bui)

Để xem bản dịch nguyên của Ian Bui theo link Sau
https://www.facebook.com/nghia.bui.90/posts/1154927844549898

Share Button